{"id":682,"date":"2021-03-02T12:00:24","date_gmt":"2021-03-02T12:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/hestamennska.is\/?p=682"},"modified":"2021-03-04T14:36:09","modified_gmt":"2021-03-04T14:36:09","slug":"skaedur-veirusjukdomur-herjar-a-hross-i-svithjod","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hestamennska.is\/?p=682","title":{"rendered":"Sk\u00e6\u00f0ur veirusj\u00fakd\u00f3mur, EHV-1,  herjar \u00e1 hross \u00ed Evr\u00f3pu"},"content":{"rendered":"<div dir=\"auto\">\u00c1 s\u00fdningarsv\u00e6\u00f0i \u00ed Valencia \u00e1 Sp\u00e1ni hefur veri\u00f0 \u00ed gangi al\u00fej\u00f3\u00f0leg keppni \u00ed hindrunarst\u00f6kki fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed lok jan\u00faar. Mikill fj\u00f6ldi hrossa hefur komi\u00f0 \u00e1 og fari\u00f0 af sv\u00e6\u00f0inu \u00e1 \u00feessum t\u00edma. N\u00fa hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 loka\u00f0 vegna mikillar \u00fatbrei\u00f0slu sk\u00e6\u00f0s veirusj\u00fakd\u00f3ms, EHV-1 (Equine Horse Virus) \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu. Hross hafa veikst alvarlega, nokkur hafa drepist og yfir 80 hross s\u00fdna einkenni og eru \u00ed me\u00f0fer\u00f0.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 <a class=\"oajrlxb2 g5ia77u1 qu0x051f esr5mh6w e9989ue4 r7d6kgcz rq0escxv nhd2j8a9 nc684nl6 p7hjln8o kvgmc6g5 cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x jb3vyjys rz4wbd8a qt6c0cv9 a8nywdso i1ao9s8h esuyzwwr f1sip0of lzcic4wl py34i1dx gpro0wi8\" tabindex=\"0\" role=\"link\" href=\"http:\/\/eurodressage.com\/?fbclid=IwAR0d3rfB7hEGQjBRNiGaOw8a5n8ITnyyJIAPVgo-RhnXlTFMk2kLcQcdUco\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">eurodressage.com<\/a> fr\u00e1 1. mars er greint fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 FEI, al\u00fej\u00f3\u00f0asamt\u00f6k hestamanna, hafi gefi\u00f0 \u00fat yfirl\u00fdsingu um a\u00f0 vegna \u00feess hve v\u00edrusinn er br\u00e1\u00f0smitandi og sta\u00f0fest smit hafi greinst \u00ed Frakklandi, Belg\u00edu og \u00de\u00fdskalandi s\u00e9u \u00e1hyggjur uppi um a\u00f0 veiran hafi dreifst \u00feanga\u00f0 af sv\u00e6\u00f0inu \u00ed Valencia \u00e1\u00f0ur en \u00fev\u00ed var loka\u00f0. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00feessi EHV-1 faraldur s\u00e9 l\u00edklega einn s\u00e1 alvarlegasti sem skolli\u00f0 hafi \u00e1 Evr\u00f3pu \u00ed nokkra \u00e1ratugi.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">M\u00f6rgum hestatengdum vi\u00f0bur\u00f0um hefur veri\u00f0 afl\u00fdst til 28. mars a.m.k. \u00ed m\u00f6rgum Evr\u00f3pul\u00f6ndum. FEI hefur merkt vi\u00f0 \u00f6ll hross sem komi\u00f0 hafa \u00e1 keppnina \u00ed Valencia \u00e1 t\u00edmabilinu \u00ed gagnagrunni s\u00ednum til \u00feess a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 \u00feau keppi \u00e1 \u00f6\u00f0rum m\u00f3tum.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\">Sami veirusj\u00fakd\u00f3mur kom upp \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 fyrir tveimur \u00e1rum og gaf Matv\u00e6lastofnun \u00fe\u00e1 \u00fat vi\u00f0v\u00f6run og hvatti til s\u00f3ttvarna til a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 hann breiddist \u00fat h\u00e9r \u00e1 landi.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<h4 dir=\"auto\">H\u00e9r er h\u00e6gt a\u00f0 lesa fr\u00e9ttina um smiti\u00f0 \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 fr\u00e1 2019:<\/h4>\n<p>Sk\u00e6\u00f0ur veirusj\u00fakd\u00f3mur, EHV-1, hefur a\u00f0 undanf\u00f6rnu brei\u00f0st \u00fat \u00ed hrossum \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0. Veiran er oftast tengd f\u00f3sturl\u00e1ti hj\u00e1 hryssum, en \u00fea\u00f0 afbrig\u00f0i sem n\u00fa herjar \u00e1 hrossin hefur einnig \u00e1hrif \u00e1 \u00f6ndunarf\u00e6ri auk \u00feess sem hann veldur taugaska\u00f0a \u00ed afturparti hrossa og jafnvel l\u00f6mun. Sj\u00fakd\u00f3murinn smitast milli manna og d\u00fdra og einnig \u00ed lofti. Br\u00fdnt er a\u00f0 allir sem fara til \u00fatlanda og umgangast hesta og hestamenn hafi \u00feetta \u00ed huga og beiti \u00edtrustu vark\u00e1rni og smitv\u00f6rnum \u00e1\u00f0ur en heim er komi\u00f0.<\/p>\n<p>Tali\u00f0 er a\u00f0 flest hross beri me\u00f0 s\u00e9r v\u00edrusinn EHV-1, en ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 hross hafi veikst af honum h\u00e9r \u00e1 landi. Samkv\u00e6mt fr\u00e9tt \u00ed s\u00e6nska sj\u00f3nvarpinu er \u00f3venjulegra a\u00f0 afbrig\u00f0i\u00f0 sem hefur \u00e1hrif \u00e1 heilann og veldur l\u00f6mun herji \u00e1 hross \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0. D\u00e6mi er um a\u00f0 loka hafi \u00feurft og einangra rei\u00f0sk\u00f3la, t.d. \u00ed \u00d6ster\u00e5ker og hesth\u00fas \u00ed \u00d6sthammar. \u00deetta var \u00ed jan\u00faar og voru ekki fr\u00e9ttir um n\u00fd tilfelli \u00fear til upp kom tilfelli \u00ed hesti \u00ed hesth\u00fasi \u00ed V\u00e4rmd\u00f6 13. febr\u00faar. Fleiri hestar voru me\u00f0 hita \u00ed hesth\u00fasinu sem hefur veri\u00f0 sett \u00ed einangrun.<\/p>\n<p>\u00c1 heimas\u00ed\u00f0u S\u00e6nsku d\u00fdral\u00e6knastofnunarinnar segir a\u00f0 hestaeigendur hafi almennt veri\u00f0 meira vakandi og haft betra eftirlit me\u00f0 hestum s\u00ednum eftir a\u00f0 veiran kom upp. Margir hafi takmarka\u00f0 umgengni vi\u00f0 anna\u00f0 hestaf\u00f3lk og hesth\u00fas. Auk \u00feess sem margir hestaeigendur hafi sent s\u00fdni til stofnunarinnar til greiningar ef vart hefur or\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 hita e\u00f0a kvef \u00ed hestum. \u00d6llum hesth\u00fasum \u00fear sem hestar hafa greinst me\u00f0 veiruna er haldi\u00f0 \u00ed einangrun.<\/p>\n<p>Bent er \u00e1 a\u00f0 stunda almenna vark\u00e1rni t.d. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta hesta ekki snerta a\u00f0ra hesta. Ef n\u00fdir hestar koma \u00ed hesth\u00fasi\u00f0 a\u00f0 halda \u00feeim \u00ed s\u00e9r st\u00edum, einangra hesta me\u00f0 sj\u00fakd\u00f3mseinkenni og ekki m\u00e1 gleyma g\u00f3\u00f0um hand\u00fevotti.<\/p>\n<p>Vegna \u00fatbrei\u00f0slu \u00feessarar veiru hefur Matv\u00e6lastofnun \u00edtreka\u00f0 mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 hestamenn og a\u00f0rir s\u00e9u \u00e1 var\u00f0bergi. \u00c1 vefs\u00ed\u00f0u MAST segir m.a. :<\/p>\n<p>\u201eMikilv\u00e6gt er a\u00f0 \u00feessi sj\u00fakd\u00f3mur berist ekki til landsins.\u00a0Eins og l\u00fdst er h\u00e9r \u00e1 eftir er sj\u00fakd\u00f3murinn l\u00famskur og smitberar geta h\u00e6glega leynst \u00ed hesth\u00fasum \u00fe\u00f3 ekki sj\u00e1ist veikindi \u00e1 hrossunum.<\/p>\n<p>Hestamenn ver\u00f0a sem aldrei fyrr a\u00f0 uppfylla \u00fdtrustu kr\u00f6fur um smitvarnir \u00feegar fari\u00f0 er \u00e1 milli landa hvort heldur sem er vegna atvinnu e\u00f0a \u00ed fr\u00edstundum og a\u00f0 gera s\u00f6mu kr\u00f6fur til vi\u00f0skiptavina sinna og annarra gesta.<\/p>\n<p>Me\u00f0 \u00f6llu er \u00f3heimilt a\u00f0 koma me\u00f0 til landsins notu\u00f0 rei\u00f0tygi, s.s. hnakka, m\u00e9l, h\u00f6fu\u00f0le\u00f0ur, m\u00fala, hl\u00edfar, d\u00fdnur, yfirbrei\u00f0slur, p\u00edska o.s.frv., sem og nota\u00f0a rei\u00f0hanska.<\/p>\n<p>Nota\u00f0an rei\u00f0fatna\u00f0 og annan fatna\u00f0 sem nota\u00f0ur hefur veri\u00f0 \u00ed umhverfi hrossa erlendis, skal \u00fevo \u00ed \u00fevottav\u00e9l e\u00f0a \u00feurrhreinsa \u00ed efnalaug \u00e1\u00f0ur en komi\u00f0 er til landsins.<\/p>\n<p>A\u00f0eins m\u00e1 flytja til landsins nota\u00f0a hestask\u00f3, -st\u00edgv\u00e9l og hj\u00e1lma sem hafa veri\u00f0 hreinsa\u00f0ir og s\u00f3tthreinsa\u00f0ir me\u00f0 eftirfarandi h\u00e6tti:<\/p>\n<ol>\n<li>\u00devegnir vel me\u00f0 s\u00e1puvatni<\/li>\n<\/ol>\n<p>2. \u00deurrka\u00f0ir<\/p>\n<p>3. S\u00f3tthreinsa\u00f0ir me\u00f0 1% VirkonS\u00ae (10g \u00ed hvern l\u00edtra af vatni) e\u00f0a \u00f6\u00f0ru brei\u00f0virku s\u00f3tthreinsiefni<\/p>\n<p>A\u00f0 auki skulu l\u00ed\u00f0a a.m.k. 5 dagar fr\u00e1 s\u00f3tthreinsun \u00fear til en fatna\u00f0urinn er nota\u00f0ur \u00ed umhverfi hesta h\u00e9r \u00e1 landi.<\/p>\n<p>Hestamenn sem ekki eru \u00ed a\u00f0st\u00f6\u00f0u til a\u00f0 \u00fer\u00edfa og s\u00f3tthreinsa nota\u00f0an rei\u00f0fatna\u00f0 \u00e1\u00f0ur en komi\u00f0 er til landsins geta afhent hann \u00ed \u201erau\u00f0a hli\u00f0inu\u201c \u00ed tollinum \u00ed loku\u00f0um plastpokum og fengi\u00f0 hann hreinsa\u00f0an og heimsendan gegn gjaldi.\u201c<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00e1nar er h\u00e6gt a\u00f0 lesa um sj\u00fakd\u00f3minn hj\u00e1:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.svt.se\/nyheter\/lokalt\/vasterbotten\/fruktat-hastvirus-haller-hast-sverige-pa-spann\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">S\u00e6nska sj\u00f3nvarpinu<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.sva.se\/om-sva\/pressrum\/nyheter-fran-sva\/nytt-fall-av-virusabort-pa-hast\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">S\u00e6nsku d\u00fdral\u00e6knastofnuninni<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.mast.is\/frettaflokkar\/frett\/2019\/02\/01\/Stondum-saman-um-smitvarnir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Matv\u00e6lastofnun<\/a><\/p>\n<p>Vi\u00f0b\u00f3t:<\/p>\n<p>Fr\u00e9tt <a href=\"https:\/\/www.eurodressage.com\/2021\/03\/01\/aggressive-strain-ehv-1-valencia-most-serious-ehv-1-outbreak-europe-decades?fbclid=IwAR1yC_9dJL-GRn3smyxP3slTCU4p0zfEyHrCSSndV1YjI8TD7XG277OI9hw\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">eurodressage.com<\/a> um \u00fatbrei\u00f0slu EHV-1 \u00ed Evr\u00f3pu fr\u00e1 1. mars 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 s\u00fdningarsv\u00e6\u00f0i \u00ed Valencia \u00e1 Sp\u00e1ni hefur veri\u00f0 \u00ed gangi al\u00fej\u00f3\u00f0leg keppni \u00ed hindrunarst\u00f6kki fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed lok jan\u00faar. Mikill fj\u00f6ldi hrossa hefur komi\u00f0 \u00e1 og fari\u00f0 af sv\u00e6\u00f0inu \u00e1 \u00feessum t\u00edma. N\u00fa hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 loka\u00f0 vegna mikillar \u00fatbrei\u00f0slu sk\u00e6\u00f0s veirusj\u00fakd\u00f3ms, EHV-1 (Equine Horse Virus) \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu. Hross hafa veikst alvarlega, nokkur hafa drepist [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1312,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=682"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1332,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions\/1332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1312"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}