{"id":705,"date":"2019-02-28T10:25:19","date_gmt":"2019-02-28T10:25:19","guid":{"rendered":"http:\/\/hestamennska.is\/?p=705"},"modified":"2020-05-09T10:16:47","modified_gmt":"2020-05-09T10:16:47","slug":"miklar-upplysingar-fast-vid-heyefnagreiningu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hestamennska.is\/?p=705","title":{"rendered":"Miklar uppl\u00fdsingar f\u00e1st vi\u00f0 heyefnagreiningu"},"content":{"rendered":"<p class=\"western\">Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta efnagreina heyi\u00f0 sem \u00fe\u00fa \u00e6tlar a\u00f0 gefa hestunum \u00fe\u00ednum f\u00e1st mikilv\u00e6gar uppl\u00fdsingar um \u00feurrefnisinnihald, meltanleika, pr\u00f3teinmagn, tr\u00e9ni og sykur auk \u00fdmissa steinefni svo sem selen, zink og j\u00e1rn. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed svol\u00edti\u00f0 undarlegt a\u00f0 hestamenn skuli ekki notf\u00e6ra s\u00e9r meira \u00feann m\u00f6guleika sem heyefnagreining er.<\/p>\n<p class=\"western\">Eftir a\u00f0 h\u00e9r \u00e1 <em>Hestamennsku<\/em> birtist grein um ranns\u00f3kn \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig hestamenn f\u00f3\u00f0ra hesta s\u00edna a\u00f0 vetri til hafa \u00fdmsar spurningar vakna\u00f0 hj\u00e1 lesendum, a\u00f0allega um hvernig ma\u00f0ur ber sig a\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 senda s\u00fdni, hva\u00f0a uppl\u00fdsinga m\u00e1 v\u00e6nta og hvernig lesa m\u00e1 \u00far \u00feeim.<\/p>\n<p class=\"western\"><em>Hestamennska<\/em> skrapp \u00fev\u00ed a\u00f0 Hvanneyri til \u00feess a\u00f0 f\u00e1 uppl\u00fdsingar um \u00feessi atri\u00f0i og fleiri hj\u00e1 El\u00edsabetu Axelsd\u00f3ttur, sem rekur <em>Efnagreining ehf<\/em> \u00ed g\u00f6mlu Nautast\u00f6\u00f0inni, en h\u00fan stofna\u00f0i fyrirt\u00e6ki\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2015 \u00e1samt manni s\u00ednum Arngr\u00edmi Thorlacius.<\/p>\n<p class=\"western\">\u00cd efnagreiningu fyrir hestahey koma fram ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur og vi\u00f0mi\u00f0 sem bygg\u00f0 eru \u00e1 \u00fe\u00f6rfum hrossa. Einnig kemur fram \u00fatreikningur \u00e1 hva\u00f0 \u00fearf a\u00f0 gefa miki\u00f0 magn af heyinu mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 enga br\u00fakun (vi\u00f0haldsf\u00f3\u00f0ur), l\u00e9tta br\u00fakun og mikla br\u00fakun \u00e1 hestinum.<\/p>\n<blockquote><p>Einnig kemur fram \u00fatreikningur \u00e1 hva\u00f0 \u00fearf a\u00f0 gefa miki\u00f0 magn af heyinu mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 enga br\u00fakun (vi\u00f0haldsf\u00f3\u00f0ur), l\u00e9tta br\u00fakun og mikla br\u00fakun \u00e1 hestinum.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"western\">Eins og kom fram \u00ed ranns\u00f3kninni, sem geti\u00f0 var um, vigta\u00f0i um helmingur \u00feeirra sem lentu \u00ed \u00fartakinu heyi\u00f0 ofan \u00ed hestana. El\u00edsabet segir a\u00f0 \u00feeir sem eru vanir a\u00f0 f\u00f3\u00f0ra hross geti ef til vill \u00e1tta\u00f0 sig \u00feannig \u00e1 \u00fe\u00f6rf hestanna, t.d. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 mi\u00f0a vi\u00f0 sj\u00f3nr\u00e6nt mat og lykt. \u00deeir eru l\u00edka flj\u00f3tir a\u00f0 sj\u00e1 ef hestarnir f\u00f3\u00f0rast ekki vel. \u00deannig hafi h\u00fan gert \u00feetta \u00e1\u00f0ur en h\u00fan f\u00f3r a\u00f0 efnagreina heyi\u00f0 \u00ed s\u00edna hesta. En \u00feannig f\u00e6st ekki n\u00e1kv\u00e6mni \u00ed f\u00f3\u00f0run, \u00fev\u00ed \u00ed raun veit ma\u00f0ur ekki hva\u00f0 ma\u00f0ur er me\u00f0 \u00ed h\u00f6ndunum, t.d. hversu \u00feurrt e\u00f0a blautt heyi\u00f0 er.<\/p>\n<p class=\"western\">\u201e\u00de\u00f3tt \u00fe\u00fa s\u00e9rt me\u00f0 gott hestahey me\u00f0 g\u00f3\u00f0an meltanleika \u00fearftu kannski a\u00f0 gefa allt upp \u00ed 8 til\u00a0 10 k\u00edl\u00f3 \u00e1 dag ef heyi\u00f0 er mj\u00f6g blautt. \u00deetta getur komi\u00f0 jafnvel reyndustu hestam\u00f6nnum \u00e1 \u00f3vart, en eins og sumari\u00f0 var \u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00e1ri getur veri\u00f0 erfitt a\u00f0 n\u00e1 vel \u00feurru heyi.\u201c<\/p>\n<p class=\"western\">En hvernig kemur ma\u00f0ur heys\u00fdni til efnagreiningar? El\u00edsabet segir a\u00f0 h\u00fan hafi sent hestamannaf\u00e9l\u00f6gum erindi um a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 setja upp augl\u00fdsingar og bo\u00f0i\u00f0 upp \u00e1 a\u00f0 f\u00f3lk g\u00e6ti hitt \u00e1kve\u00f0na manneskju \u00e1 \u00e1kve\u00f0num t\u00edma \u00e1 \u00e1kve\u00f0num sta\u00f0 og h\u00fan mundi sj\u00e1 um a\u00f0 koma s\u00fdnunum til Efnagreiningar. \u00deetta segist h\u00fan gjarnan vilja gera v\u00ed\u00f0ar. En h\u00fan segist \u00feurfa a\u00f0 f\u00e1 vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 fr\u00e1 hestamannaf\u00e9l\u00f6gunum hvort \u00feau s\u00e9u tilb\u00fain til a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessu. \u00deetta gekk \u00e1g\u00e6tlega hj\u00e1 Hestamannaf\u00e9laginu Her\u00f0i \u00ed Mosfellsb\u00e6 \u00fear sem vinkona hennar st\u00f3\u00f0 vaktina og komu nokku\u00f0 m\u00f6rg s\u00fdni \u00fea\u00f0an. \u00deetta var einnig gert hj\u00e1 S\u00f6rla \u00ed Hafnarfir\u00f0i en \u00fea\u00f0an kom a\u00f0eins eitt s\u00fdni.<\/p>\n<figure id=\"attachment_709\" aria-describedby=\"caption-attachment-709\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-709 size-medium\" src=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-300x212.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"212\" srcset=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-300x212.jpeg 300w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-768x544.jpeg 768w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-1024x725.jpeg 1024w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-100x70.jpeg 100w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-696x493.jpeg 696w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-1068x756.jpeg 1068w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/fullsizeoutput_2a3-593x420.jpeg 593w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-709\" class=\"wp-caption-text\">El\u00edsabet Axelsd\u00f3ttir hj\u00e1 Efnagreiningu ehf.<br \/>\u00a9asdishar<\/figcaption><\/figure>\n<p class=\"western\">\u201e\u00c9g held a\u00f0 f\u00f3lki finnist \u00feetta vera svol\u00edti\u00f0 d\u00fdrt. \u00deess vegna bj\u00f3\u00f0um vi\u00f0 n\u00fana upp \u00e1 10% kynningarafsl\u00e1tt. Me\u00f0 vir\u00f0isaukaskatti kostar 10.504 kr. a\u00f0 efnagreina hey og me\u00f0 10% afsl\u00e6tti 9.454 kr.<\/p>\n<p class=\"western\">Vi\u00f0 reynum a\u00f0 vera sanngj\u00f6rn, en \u00fea\u00f0 eru \u00f3tr\u00falega m\u00f6rg handt\u00f6k sem felast \u00ed efnagreiningu \u00e1 heyi. Heyi\u00f0 er \u00feurrka\u00f0, mala\u00f0 og s\u00ed\u00f0an \u00fearf heyi\u00f0 a\u00f0 rakajafna sig \u00ed tvo daga fyrir NIR m\u00e6lingu. Vi\u00f0 erum me\u00f0 kv\u00f6r\u00f0un sem gefur ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00far \u00feeirri m\u00e6lingu \u00fe.e meltanleika, pr\u00f3tein, tr\u00e9ni og sykur. Fyrir steinefnam\u00e6linguna er s\u00fdni\u00f0 vigta\u00f0 og \u00fea\u00f0 leyst upp \u00ed saltp\u00e9turss\u00fdru vi\u00f0 137 gr\u00e1\u00f0u hita \u00ed glergl\u00f6sum \u00ed 2 s\u00f3larhringa, \u00feynnt og vigta\u00f0 aftur, gl\u00f6sunum velt og \u00fe\u00e1 er komin lausn til \u00feess a\u00f0 m\u00e6la stein- og snefilefni. M\u00e6lt er me\u00f0 Massagreini (ICP-MS).<\/p>\n<p class=\"western\">\u00deetta mundi aldrei borga sig nema af \u00fev\u00ed a\u00f0 ma\u00f0ur getur \u00ed flestum tilvikum teki\u00f0 m\u00f6rg s\u00fdni \u00ed einu, en \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g d\u00fdrt \u201ea\u00f0 starta t\u00e6kjunum\u201c.<\/p>\n<p class=\"western\">B\u00e6ndur senda heys\u00fdni venjulega \u00e1 t\u00edmabilinu september til n\u00f3vember og \u00fe\u00e1 berast einnig jar\u00f0vegss\u00fdni. \u00deetta er gert til a\u00f0 sj\u00e1 hvernig \u00e1bur\u00f0argj\u00f6f hefur skila\u00f0 s\u00e9r og einnig til \u00feess a\u00f0 gera f\u00f3\u00f0ur\u00e1\u00e6tlanir.<\/p>\n<p class=\"western\">\u201eStrax eftir \u00e1ram\u00f3t hef \u00e9g sent p\u00f3st \u00e1 formenn allra hestamannaf\u00e9laga og be\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 koma uppl\u00fdsingum um heyefnagreiningu \u00e1 framf\u00e6ri vi\u00f0 s\u00edna f\u00e9lagsmenn. \u00c9g hef sent tengil inn \u00e1 s\u00fdnishorn af efnagreiningu \u00e1 heyi fyrir hesta me\u00f0 svo f\u00f3lk geti \u00e1tta\u00f0 sig \u00e1 hva\u00f0a uppl\u00fdsingar koma fram. \u201c\u00c9g hef a\u00f0gang a\u00f0 f\u00f3\u00f0urfr\u00e6\u00f0ingi ef f\u00f3lk \u00fearf n\u00e1nari sk\u00fdringar \u00e1 efnagreiningunni .\u201c<\/p>\n<blockquote><p>m\u00e1 segja a\u00f0 gott hestahey s\u00e9 ilmandi hey, \u00feurrt og \u00feannig l\u00edti\u00f0 verka\u00f0<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"western\">En st\u00f3ra spurningin er: Hvernig er besta hestaheyi\u00f0?<\/p>\n<p class=\"western\">\u201e\u00dea\u00f0 er m\u00e1tulega \u00feurrt,\u201c segir El\u00edsabet. \u201e\u00de\u00e1 erum vi\u00f0 a\u00f0 tala um 67-75% \u00feurrt, \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki ryk \u00ed \u00fev\u00ed. Meltanleikinn \u00fearf a\u00f0 vera \u00ed me\u00f0allagi. \u00de\u00e1 skiptir pr\u00f3teinmagn miklu m\u00e1li. K\u00faab\u00e6ndur og sau\u00f0fj\u00e1rb\u00e6ndur vilja hafa miki\u00f0 pr\u00f3tein, en \u00fea\u00f0 viljum vi\u00f0 alls ekki fyrir hestana okkar. \u00dea\u00f0 er \u00e6skilegt a\u00f0 pr\u00f3tein s\u00e9 mun minna \u00ed hestaheyi. Tr\u00e9ni skiptir l\u00edka m\u00e1li \u00fearf a\u00f0 vera yfir me\u00f0allagi fyrir hesta. Einnig \u00fearf a\u00f0 passa upp \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 l\u00e1gt sykurinnihald \u00ed heyinu \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 getur haft sl\u00e6mar aflei\u00f0ingar, t.d. h\u00f3fsperru. \u00deegar \u00feetta er teki\u00f0 saman m\u00e1 segja a\u00f0 gott hestahey s\u00e9 ilmandi hey, \u00feurrt og \u00feannig l\u00edti\u00f0 verka\u00f0.<\/p>\n<p class=\"western\">Miki\u00f0 hefur veri\u00f0 tala\u00f0 um selenskort \u00ed hestum, en selen er \u00feeim mikilv\u00e6gt. Ef ekki er borinn \u00e1 \u00e1bur\u00f0ur me\u00f0 seleni getur \u00fea\u00f0 vanta\u00f0 n\u00e1nast alveg \u00ed heyi\u00f0. Jafnh\u00e6ttulegt er a\u00f0 gefa of miki\u00f0 selen. Me\u00f0 vaxandi selen\u00e1bur\u00f0argj\u00f6f greinist selen \u00ed \u00e6 meira m\u00e6li \u00ed hestaheyi og \u00fe\u00e1 \u00fearf a\u00f0 fara varlega \u00ed a\u00f0 gefa t.d. steinefnaf\u00f6tu e\u00f0a saltstein me\u00f0 seleni. Selenmagn kemur fram \u00ed efnagreiningunni og \u00fev\u00ed h\u00e6gt a\u00f0 gefa f\u00f3\u00f0urb\u00e6ti og b\u00e6tiefni samkv\u00e6mt henni.\u201c<\/p>\n<p class=\"western\">El\u00edsabet var spur\u00f0 hva\u00f0 f\u00f3lk \u00e6tti a\u00f0 gera ef \u00fea\u00f0 f\u00e6r ekki alltaf hey fr\u00e1 sama a\u00f0ilanum, \u00fe.e. ef hey er keypt h\u00e9\u00f0an og \u00fea\u00f0an yfir veturinn. H\u00fan sag\u00f0i a\u00f0 algengast v\u00e6ri a\u00f0 f\u00f3lk kaupi hey af sama a\u00f0ilanum og \u00fe\u00e1 dugar ein efnagreining \u00fe\u00f3 svo a\u00f0 einhver sm\u00e1v\u00e6gilegur munur geti veri\u00f0 \u00e1 heyi milli sendinga. Hins vegar b\u00fd\u00f0ur h\u00fan f\u00f3lki upp \u00e1 a\u00f0 koma me\u00f0 fleiri en eitt s\u00fdni yfir veturinn og \u00fe\u00e1 f\u00e6r \u00fea\u00f0 aukinn afsl\u00e1tt. Einnig er alltaf h\u00e6gt a\u00f0 hafa samband vi\u00f0 <em>Efnagreiningu<\/em> og vera jafnvel me\u00f0 \u00e1skrift af s\u00fdnum og f\u00e1 \u00fe\u00e1 enn meiri afsl\u00e1tt. En El\u00edsabet \u00edtrekar a\u00f0 ef heyi\u00f0 kemur fr\u00e1 sama a\u00f0ilanum er algj\u00f6r \u00f3\u00fearfi a\u00f0 taka fleiri en eitt s\u00fdni, nema eitthva\u00f0 s\u00e9rstakt komi upp \u00e1.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta efnagreina heyi\u00f0 sem \u00fe\u00fa \u00e6tlar a\u00f0 gefa hestunum \u00fe\u00ednum f\u00e1st mikilv\u00e6gar uppl\u00fdsingar um \u00feurrefnisinnihald, meltanleika, pr\u00f3teinmagn, tr\u00e9ni og sykur auk \u00fdmissa steinefni svo sem selen, zink og j\u00e1rn. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed svol\u00edti\u00f0 undarlegt a\u00f0 hestamenn skuli ekki notf\u00e6ra s\u00e9r meira \u00feann m\u00f6guleika sem heyefnagreining er. Eftir a\u00f0 h\u00e9r \u00e1 Hestamennsku birtist [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":708,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,29,15,12,30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/705"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=705"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":769,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/705\/revisions\/769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}