{"id":852,"date":"2019-04-26T15:43:06","date_gmt":"2019-04-26T15:43:06","guid":{"rendered":"http:\/\/hestamennska.is\/?p=852"},"modified":"2021-02-25T12:49:34","modified_gmt":"2021-02-25T12:49:34","slug":"god-og-rett-jarning-skiptir-skopum-fyrir-hestinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hestamennska.is\/?p=852","title":{"rendered":"\u201eG\u00f3\u00f0 og r\u00e9tt j\u00e1rning skiptir sk\u00f6pum fyrir hestinn\u201c"},"content":{"rendered":"<p>Notagildi hestsins byggist a\u00f0 miklu leyti \u00e1 f\u00f3tunum, segir Ingimar Sveinsson \u00ed b\u00f3k sinni <em>Hrossafr\u00e6\u00f0i Ingimars<\/em>. Hann \u00edtrekar a\u00f0 r\u00e9tt og reglubundin h\u00f3fhir\u00f0a og j\u00e1rning s\u00e9 lykilatri\u00f0i til \u00feess a\u00f0 halda f\u00f3tum og h\u00f3fum hestsins heilbrig\u00f0um og \u00feannig stu\u00f0la a\u00f0 endingu hestsins.<\/p>\n<p>Gunnar Halld\u00f3rsson j\u00e1rningarma\u00f0ur \u00e1 Arnbj\u00f6rgum \u00e1 M\u00fdrum, \u00ferefaldur \u00cdslandsmeistari \u00ed j\u00e1rningum, tekur \u00ed sama streng. <em>Hestamennska\u00a0<\/em>leita\u00f0i til hans til a\u00f0 f\u00e1 uppl\u00fdsingar um mikilv\u00e6gi h\u00f3fhir\u00f0u og g\u00f3\u00f0rar j\u00e1rningar. Spurningar sem vakna eru t.d. hva\u00f0 \u00fearf a\u00f0 j\u00e1rna hest oft?<\/p>\n<figure id=\"attachment_1304\" aria-describedby=\"caption-attachment-1304\" style=\"width: 696px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1304 size-large\" src=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-1024x769.jpg\" alt=\"\" width=\"696\" height=\"523\" srcset=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-1024x769.jpg 1024w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-300x225.jpg 300w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-768x577.jpg 768w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-1536x1153.jpg 1536w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-2048x1538.jpg 2048w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-696x523.jpg 696w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-1068x802.jpg 1068w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-559x420.jpg 559w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-80x60.jpg 80w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000116-265x198.jpg 265w\" sizes=\"(max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-1304\" class=\"wp-caption-text\">Gunnar Halld\u00f3rsson j\u00e1rningama\u00f0ur. \u00a9asdishar<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201e\u00dea\u00f0 fer eftir h\u00f3fvexti hj\u00e1 hestinum,\u201c sag\u00f0i Gunnar. \u201eAlgengast er a\u00f0 j\u00e1rna \u00feurfi hest \u00e1 8 vikna fresti, en \u00fea\u00f0 getur fari\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed 6 vikur og allt upp \u00ed 10 vikur. En alls ekki \u00e6tti a\u00f0 l\u00e1ta \u00fea\u00f0 dragast lengur en \u00fea\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar Gunnar var spur\u00f0ur hven\u00e6r \u00e6tti a\u00f0 huga a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 j\u00e1rna hross \u00e1 flatar skeifur sag\u00f0i hann a\u00f0 hann v\u00e6ri \u00feegar farinn a\u00f0 j\u00e1rna \u00e1 flatt. Hann segir a\u00f0 \u00e1g\u00e6tt s\u00e9 a\u00f0 mi\u00f0a vi\u00f0 nagladekkinn. Eftir 15. apr\u00edl \u00e6tti a\u00f0 vera \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 j\u00e1rna \u00e1 flatar skeifur.\u00a0 \u201e\u00dea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til \u00feess a\u00f0 vera \u00e1 sk\u00f6flum fram \u00ed j\u00fan\u00ed,\u201c sag\u00f0i hann. \u201eHestar geta \u00fe\u00e1 fari\u00f0 a\u00f0 ska\u00f0a sj\u00e1lfa sig og a\u00f0ra me\u00f0 sk\u00f6flunum.\u201c<\/p>\n<p>En hva\u00f0 getur hestaf\u00f3lk gert til \u00feess a\u00f0 fylgjast me\u00f0 \u00e1standi j\u00e1rningar og f\u00f3ta hestanna sinna? \u201eA\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u vel j\u00e1rna\u00f0ir. Einnig er mikilv\u00e6gt a\u00f0 passa upp \u00e1 a\u00f0 h\u00f3farnir \u00feorni ekki. H\u00f3farnir virka sem dempun fyrir hestinn og ef h\u00f3farnir ver\u00f0a har\u00f0ir minnkar h\u00fan. Margir eru me\u00f0 allt of \u00feurrar st\u00edur. \u00dea\u00f0 er ekki hollt fyrir hestinn, \u00fe\u00f3tt hann ver\u00f0i hreinn og f\u00ednn. H\u00f3farnir \u00feorna \u00fe\u00e1 og \u00fe\u00e1 h\u00e6tta \u00feeir a\u00f0 virka sem \u00feessi n\u00e1tt\u00farulega dempun. \u00de\u00e1 er gott a\u00f0 fylgjast me\u00f0 \u00fev\u00ed og bera ol\u00edu e\u00f0a feiti \u00ed h\u00f3fana tvisvar, \u00ferisvar \u00ed viku.\u201c<\/p>\n<p>Ekki telur Gunnar a\u00f0 \u00fea\u00f0 beri mikinn \u00e1rangur a\u00f0 bleyta h\u00f3fana me\u00f0 vatni. \u201e\u00dea\u00f0 er svipa\u00f0 og a\u00f0 st\u00f6kkva vatni \u00e1 g\u00e6s,\u201c sag\u00f0i hann. \u201eHins vegar er gott a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 raki \u00ed kringum h\u00f3finn. H\u00f3fveggurinn dregur heldur ekkert miki\u00f0 inn \u00ed sig og best er a\u00f0 bera ol\u00edu e\u00f0a feiti \u00ed h\u00f3fbotninn, h\u00f3ftunguraufina \u00ed kringum h\u00f3ftunguna og \u00fe\u00f3fana, allan m\u00fdkri vef. H\u00f3fveggurinn hrindir frekar fr\u00e1 s\u00e9r raka.\u201c<\/p>\n<p>Til \u00feess a\u00f0 fylgjast me\u00f0 hvernig skeifurnar fara undir ver\u00f0ur a\u00f0 sko\u00f0a h\u00f3fana \u00e1 hestinum reglulega og nokku\u00f0 oft. Ef skeifa er farin a\u00f0 losna er ekki gott a\u00f0 hnykkja h\u00f3ffja\u00f0rirnar. \u00de\u00e1 er \u00ed raun veri\u00f0 a\u00f0 v\u00edkka g\u00f6tin \u00ed kringum fja\u00f0rirnar og losa um \u00fe\u00e6r. \u201eBest er a\u00f0 j\u00e1rna hestinn upp ef fari\u00f0 er a\u00f0 losna undir honum. \u00c9g set yfirleitt ekki fja\u00f0rir \u00ed h\u00e6lg\u00f6tin af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g vil ekki stoppa festuna \u00ed h\u00f3fnum \u00fev\u00ed a\u00f0 hann \u00fearf a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 virka sem h\u00f6ggp\u00fa\u00f0i. \u00de\u00e1 getur f\u00f3lk bjarga\u00f0 s\u00e9r \u00ed vandr\u00e6\u00f0um me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 setja h\u00f3ffja\u00f0rir \u00ed \u00feau \u00feanga\u00f0 til \u00fea\u00f0 f\u00e6r j\u00e1rningu. \u00c9g m\u00e6li ekki me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa \u00feetta lengi \u00feannig.\u201c<\/p>\n<figure id=\"attachment_1301\" aria-describedby=\"caption-attachment-1301\" style=\"width: 696px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1301 size-large\" src=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-1024x593.jpg\" alt=\"\" width=\"696\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-300x174.jpg 300w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-768x444.jpg 768w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-1536x889.jpg 1536w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-2048x1185.jpg 2048w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-696x403.jpg 696w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-1068x618.jpg 1068w, https:\/\/hestamennska.is\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/P1000111-726x420.jpg 726w\" sizes=\"(max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-1301\" class=\"wp-caption-text\">H\u00f3far sem \u00feurftu \u00e1 fagmannlegri j\u00e1rningu a\u00f0 halda. \u00a9asdishar<\/figcaption><\/figure>\n<p>Gunnar segir a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 g\u00f3\u00f0 regla a\u00f0 strj\u00faka ni\u00f0ur f\u00f3tinn \u00e1 hestinum til \u00feess a\u00f0 athuga sinarnar, hvort hesturinn s\u00e9 me\u00f0 m\u00fakk og s\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst hvernig skeifurnar fara \u00e1 hestinum, t.d. a\u00f0 h\u00f3furinn s\u00e9 ekki kominn \u00fat fyrir skeifuna. Ef h\u00e6larnir eru komnir \u00fat fyrir er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 h\u00f3fveggurinn skemmist flj\u00f3tt. Hestar st\u00edga l\u00edka stundum \u00e1 skeifurnar og beygja \u00fe\u00e6r. \u00dea\u00f0 s\u00e9 \u00fev\u00ed mikilv\u00e6gt a\u00f0 venja sig \u00e1 a\u00f0 taka upp f\u00f3tinn, jafnvel bera \u00e1 h\u00f3fbotninn og athuga a\u00f0 allt fari vel nokkrum sinnum \u00ed viku. Ekki bara b\u00ed\u00f0a eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 j\u00e1rningarma\u00f0urinn geri \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>G\u00f3\u00f0 j\u00e1rning skiptir mj\u00f6g miklu m\u00e1li fyrir alla rei\u00f0hesta. Auk \u00feess getur j\u00e1rningarma\u00f0ur lagf\u00e6rt \u00fdmsa galla me\u00f0 \u00fdmsum r\u00e1\u00f0um. Svo d\u00e6mi s\u00e9 teki\u00f0 segir Gunnar a\u00f0 sj\u00e1lfsagt s\u00e9 a\u00f0 j\u00e1rna hesta sem eru me\u00f0 grunna h\u00f3fa \u00e1 botna. \u201eEf hestar eru gjarnir \u00e1 a\u00f0 merjast \u00ed h\u00f3fbotninn \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 v\u00f6rn fyrir \u00fe\u00e1 a\u00f0 vera \u00e1 l\u00e9ttum botnum me\u00f0 silikon fyllingu e\u00f0a \u00e1 le\u00f0urbotnum. Eins \u00e1 \u00fea\u00f0 vi\u00f0 um hesta sem \u00feurfa hj\u00e1lp vi\u00f0 a\u00f0 n\u00e1 jafnv\u00e6gi \u00e1 gangtegundum. Efnin eru or\u00f0in mj\u00f6g g\u00f3\u00f0 og \u00fev\u00ed \u00e6tti \u00feau ekki a\u00f0 ska\u00f0a hestinn. Kannski er ekki gott a\u00f0 hross s\u00e9u alltaf \u00e1 botnum. \u00dea\u00f0 \u00fearf bara a\u00f0 fylgjast me\u00f0 \u00e1standi h\u00f3fanna.\u201c<\/p>\n<p>Gunnar segir a\u00f0 f\u00f3lki finnist hann stundum j\u00e1rna \u00e1 st\u00f3rar skeifur og spyr hvort \u00feetta henti ef \u00fea\u00f0 er a\u00f0 fara \u00ed hestafer\u00f0 e\u00f0a leitir. \u201eEf \u00fe\u00fa ert a\u00f0 fara \u00ed hestafer\u00f0 e\u00f0a leitir \u00fe\u00e1 \u00e1 a\u00f0 j\u00e1rna stutt og \u00fer\u00f6ngt,\u201c segir hann. \u201eHina ellefu m\u00e1nu\u00f0ina \u00e1 \u00e1rinu l\u00e6tur \u00fe\u00fa j\u00e1rna e\u00f0lilega. \u00dea\u00f0 er sj\u00e1lfsagt a\u00f0 j\u00e1rna mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00feau verkefni sem hesturinn \u00e1 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0. Ef hestur er a\u00f0 fara \u00e1 fjall j\u00e1rna \u00e9g \u00fer\u00f6ngt og stutt og set \u00e1tta fja\u00f0rir \u00ed hverja skeifu \u00fev\u00ed ekki viljum vi\u00f0 missa skeifu undan vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. Vi\u00f0 k\u00f6llum \u00fea\u00f0 smalaj\u00e1rningu \u00feegar skeifan er l\u00e1tin fylgja h\u00f3fnum alveg. \u00dea\u00f0 er \u00feekkt alls sta\u00f0ar.\u201c<\/p>\n<p>Mikilv\u00e6gast af \u00f6llu, segir Gunnar, s\u00e9 a\u00f0 f\u00e1 fagmann til a\u00f0 j\u00e1rna. Hann tekur \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 fram a\u00f0 hann s\u00e9 ekki a\u00f0 augl\u00fdsa sig \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 s\u00e9 n\u00f3g a\u00f0 gera.\u00a0 \u201eG\u00f3\u00f0 og r\u00e9tt j\u00e1rning skiptir sk\u00f6pum fyrir hestinn og \u00e6tti f\u00f3lk ekki a\u00f0 spara s\u00e9r \u00feann pening. J\u00e1rningin hefur bein \u00e1hrif \u00e1 heilbrig\u00f0i hestsins og hvernig hann endist sem rei\u00f0hestur og \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 aflei\u00f0ingar af \u00fev\u00ed a\u00f0 hestur s\u00e9 ekki r\u00e9tt j\u00e1rna\u00f0ur. J\u00e1rningarma\u00f0ur, fagma\u00f0ur, veit n\u00e1kv\u00e6mlega hvernig h\u00f3furinn er upp bygg\u00f0ur. Hann getur meti\u00f0 f\u00f3tst\u00f6\u00f0u, hvort einhverjar skekkjur s\u00e9u \u00ed f\u00e6tinum og hvort h\u00f3fveggurinn s\u00e9 \u00feunnur e\u00f0a \u00feykkur. \u00deannig getur hann s\u00e9\u00f0 \u00fea\u00f0 sem betur m\u00e1 fara \u00e1 augabrag\u00f0i og brug\u00f0ist vi\u00f0 \u00fev\u00ed samkv\u00e6mt reynslu og \u00feekkingu.<\/p>\n<p>F\u00f3lk er \u00ed auknum m\u00e6li fari\u00f0 a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0 geti ri\u00f0i\u00f0 \u00fat geti \u00fea\u00f0 ekki endilega j\u00e1rna\u00f0 sj\u00e1lft. \u00deetta er tvennt \u00f3l\u00edkt. \u00c9g m\u00e6li me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir sem hafa \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 leggja j\u00e1rningar fyrir sig f\u00e1i a\u00f0 fylgja reyndum j\u00e1rningarmanni til \u00feess a\u00f0 fylgjast me\u00f0 og l\u00e6ra, vera nemi \u00ed \u00e1kve\u00f0inn t\u00edma til a\u00f0 \u00f6\u00f0last reynslu,\u201c sag\u00f0i Gunnar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Notagildi hestsins byggist a\u00f0 miklu leyti \u00e1 f\u00f3tunum, segir Ingimar Sveinsson \u00ed b\u00f3k sinni Hrossafr\u00e6\u00f0i Ingimars. Hann \u00edtrekar a\u00f0 r\u00e9tt og reglubundin h\u00f3fhir\u00f0a og j\u00e1rning s\u00e9 lykilatri\u00f0i til \u00feess a\u00f0 halda f\u00f3tum og h\u00f3fum hestsins heilbrig\u00f0um og \u00feannig stu\u00f0la a\u00f0 endingu hestsins. Gunnar Halld\u00f3rsson j\u00e1rningarma\u00f0ur \u00e1 Arnbj\u00f6rgum \u00e1 M\u00fdrum, \u00ferefaldur \u00cdslandsmeistari \u00ed j\u00e1rningum, tekur \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1303,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,12,19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1305,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852\/revisions\/1305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hestamennska.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}